Saturday, 14 November 2026

ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం - అధ్యాయం - 2 - భాగం 41 - ఎందుకనో నిను చూడగనే కవ్వించాలని ఉంటుంది

"ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం" పేరుతో సాగే ఈ శీర్షిక, ఘంటసాలవారి స్వీయసంగీత దర్శకత్వంలో రూపు దిద్దుకున్న ఏకగళ, యుగళ గీతాలను, బృంద గానాలను పరిచయం చేస్తూ ఘంటసాలగారికి సంబంధించిన ముచ్చట్లతో సాగే జ్ఞాపకాలమాలిక!!"


ఘంటసాల -   సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం

అధ్యాయం – 2 భాగం - 41

సి.ఐ.డి. – ఎందుకనో నిని చూడగనే - కవ్వించాలని వుంటుంది.

 

"రాధ ఈవేళ కాలేజీ టైమ్ పూర్తికాకుండానే ఏడుస్తూ ఇంటికి వచ్చేసింది తెలుసా!"

 

"ఏం.. ఎందుకని.. ఏమయింది.. ఆరోగ్యం బాగాలేదా?

"అదేం కాదు, తోటి స్టూడెంట్స్ వేధిస్తున్నారంటూ ఇంకా ఆ కాలేజీ పక్కకే వెళ్ళనంటోంది."

"ఆ కాలేజీ అలాంటిది కాదే... చాలా డీసెంటైన కాలేజీగా మంచి పేరుంది. ఇంతకీ వాళ్ళు రాధను వేధించారా... కవ్వించారా...."

"వేధిస్తేనేం...

కవ్విస్తేనేం .... రెండూ ఒకటే !

"కాదు, రెండూ ఒకటి కాదు. వేధింపులనేవి సున్నిత మనస్తత్త్వం కలవారిని  మాటల ద్వారా, చేష్టల ద్వారా నొప్పించి వారు  భయపడుతూ బాధపడుతూంటే చూసి ఆనందించడం. ఇది ఒక మానసిక రుగ్మత. కవ్వింపులు అలాంటిది కాదు. మనకు నచ్చిన వ్యక్తుల దృష్టిని ఆకర్షించడం కోసం, వారితో సాన్నిహిత్యం పెంచుకోవడం కోసం చేసే ప్రయత్నంలో భాగం కవ్వింపు. చుట్టుపక్కల వాతావరణం, మనుషులు నిరాసక్తిగా ఉత్సాహరహితంగా వున్నప్పుడు తమకు బాగా సన్నిహితులైన వారిని కవ్వింపు మాటలతో, చేష్టలతో ఆటపట్టించి అందరినీ సంతోషపర్చడానికి చేసే చర్య. ఇది వ్యక్తుల మధ్య దూరాన్ని తగ్గించి సాన్నిహిత్యాన్ని పెంచుతుంది.

అయితే, ఈ సరదా కవ్వింపులు అవతలి మనిషిలో ఎలాంటి స్పందనలు కలిగిస్తున్నాయో గమనించాల్సిన అవసరం ఎంతైనా వుంది. మితిమీరితే కథ అడ్డం తిరుగుతుంది. కోపతాపాలు, ద్వేషం, కక్షలు, ప్రతీకార చర్యలంటూ శతృత్వాలు పెరుగుతాయి.

"సరే... ఈ లెక్చర్ నాకు కాదు.. మీ చెల్లెలు రాధకు ఉపదేశించి ఎప్పటిలా కాలేజీకి వెళ్ళి శ్రద్ధగా చదువుకునేలా చేయండి చాలు."

మధు ఆలోచనలు గతంలోకి మళ్ళాయి. ఇప్పుడు పెద్ద ఆరిందాలాగ కబుర్లు చెపుతున్న ఈ రోహిణి పెళ్ళికి ముందు ప్రేమించుకుంటున్నరోజుల్లో ఎంతలా కవ్వించి అల్లరి చేసి ఆటపట్టించేదో...

ప్రేమికుల మధ్య కవ్వింపు సహజ ప్రక్రియ. ఒకరిపట్ల ఒకరికి ఆకర్షణ పెరగడానికి, ప్రేమానుబంధం దృఢతరం చేయడానికి కవ్వింపులనేవి తప్పనిసరి. ఆ కవ్వింపుల వల్ల కలిగే చిన్న చిన్న కలహాలు, కీచులాటలు కూడా ప్రేమికులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. ప్రేమికులు ఒకరినొకరు మాటలతోనో, చేష్టలతోనో కవ్వించుకునే ముందు అవతలి వ్యక్తి మూడ్స్ (మానసికస్థితి)ని గమనిస్తూ పరిస్థితి శ్రుతి మించి రాగాన పడకుండా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి. ప్రేమలో పరస్పర ఆత్మగౌరవం ప్రధానం. దానికి భంగం కలగకుండా  చూసుకోవాలి. 

రోహిణి నన్ను డైరెక్ట్ గానే టీజ్ చేసేది. నన్ను చూడ్డానికి వచ్చినప్పుడల్లా "ఎందుకనో నిను చూడగానే కవ్వించాలని వుంటుంది.. కవ్వించి నీవు కలహమాడితే నవ్వు కొనాలని వుంటుంది..." అనే పాటను హమ్ చేసేది. సిఐడి సినిమాలోలాగా తాను జమున, నేను ఎన్.టి.ఆర్.లా స్టెప్స్ వేసి పాడుకోకపోయినా ఆ పాటను ఇద్దరం బాగానే ఆస్వాదించే వాళ్ళం.

మాలాంటి జంటలెందరికో ప్రేమానందం కలిగించిన సజీవరాగం, పింగళివారి గీతం,  ఘంటసాల, సుశీల యుగళం 'ఎందుకనో నిను చూడగానే...' ఇప్పటికీ  అందరి మదిలో మెదులుతూనే వుంటుంది.

 

జమున: 

ఎందుకనో నిను చూడగానే

కవ్వించాలని వుంటుంది... !ఎందుకనో!

కవ్వించి నీవు కలహమాడితే

నవ్వుకొనాలని వుంటుంది... !ఎందుకనో!


ఎన్.టి.ఆర్: 

ఎందుకనో నిను చూడగనే 

ఏదో ఇదిగా వుంటుంది... !ఎందుకనో!

నీ పెదవులపై నవ్వు చిందితే 

మనసు చల్లగా వుంటుంది

ఎందుకనో... ఎందుకనో...


జ: అడుగడుగున నీ రాజసమంతా

ఒలికిస్తూ నువు

కులుకుతువుంటే -2

కొంగున కట్టుకు నిను తిప్పాలని

నా !కొంగును!

ఏదో వేడుక పుడుతుంది... !ఎందుకనో!


ఎన్.టి.ఆర్: 

ఎందుకనో

జ: !కవ్వించి!


ఎన్.టి.ఆర్: 

అణువణువునా నీ సొంపులు వంపులు 

నను మైకంలో ముంచుతువుంటే ! అణువణువునా!

నీలో ఐక్యం చెందాలంటూ-2

ఏదో తహతహ పుడుతుంది

ఎందుకనో... ఎందుకనో...

పింగళివారు ఈ పాటలో కథానాయిక  నాయకుని చూసి కవ్వించాలనుకోవడం, జాలిపడి నవ్వుకోవాలనుకోవడం; మరో పాటలో 'యువతులు చూసి చూడకముందే ఐసౌతావా అబ్బాయీ' అని ఆటపట్టించడం చూస్తే పురుషులకంటే స్త్రీలే మానసికంగా బలవంతులని,  అధికులని చెప్పదల్చుకున్నారనిపిస్తుంది. ఆ అమ్మాయి ఏమన్నా అలిగి పోకుండా సరదాగా తీసుకుని ఆనందించే సహృదయుడైన అబ్బాయి వున్నప్పుడు సందేహాలకు తావే లేదు. 

పింగళి వారి సరళమైన పదజాలానికి తగినట్లుగా తేలికగా, సరసమైన రీతిలో వరసను కట్టి సుశీలగారితో కలిసి పాడి శ్రోతలకు శ్రవణానందాన్ని కలిగించారు ఘంటసాలవారు. మాస్టారు ఈ పాటలో ఉపయోగించింది సినిమారాగం. ఈ పాట మోహన, శుద్ధసావేరీ, బిలహరి,ఆరభి, అంటూ అనేక రాగ ఛాయల మిశ్రమం. ఏ ఒక్క రాగానికి కట్టుబడిలేదు. అందుచేత ఈ పాటను సినీమా రాగం అనడమే సమంజసం. మాస్టారు ఈ పాటలో వెస్ట్రన్ ఇన్స్ట్రుమెంట్స్ కే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత యిచ్చి ఆ స్టైల్ లోనే  బ్యాక్ గ్రౌండ్ మ్యూజిక్ ను వినిపించారు. ఎకార్డియన్, పియోనా, మేండొలిన్, గిటార్, వయొలిన్, బాంగోస్, కాంగో డ్రమ్స్ వంటి వాద్యాలను మెలొడియస్ గా ఉపయోగించుకుని ఇది ఘంటసాల బాణి అనే స్టాంప్ ను సార్థకం చేశారు.

పాటకు తగ్గ హావభావాలతో సిఐడిగా ఎన్.టి.ఆర్ ఆయన ప్రేమికురాలుగా  జమున,  మంచి రొమాన్స్ నే అభినయించారు. గుండమ్మకథలో "ప్రేమ యాత్రలకు..." పాటలో ఎ.ఎన్.ఆర్., జమున గ్రామీణ యువతి యువకుల గెటప్ నే మరల ఎన్.టి.ఆర్., జమునలకు రిపీట్ చేయించారు చక్రపాణి.

1965వ సంవత్సరంలో విజయా వారు అతి నిశబ్దంగా ఎటువంటి హంగు, ఆర్భాటం, స్వయం డబ్బాలు లేకుండా ఒక సాధన చేసి చూపారు. నిదానమే ప్రధానంగా ఏడాదికి, రెండేళ్ళ కొకసారి తమ సొంత సినిమాలు చూపే నాగిరెడ్డి - చక్రపాణి గార్లు 1965 లో ఏకంగా నాలుగు  పెద్ద హీరోల సినీమాలను తమిళ, తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో విడుదల చేయడం అపూర్వమే.

ఎమ్.జి.ఆర్., సరోజాదేవిలతో 'ఎంగవీట్టు పిళ్ళై'; ఎన్.టి.ఆర్., ఎస్ వరలక్ష్మిలతో 'సత్య హరిశ్చంద్ర'; ఎన్.టి.ఆర్., జమునలతో 'సి.ఐ.డి.'; రాజ్ కుమార్, లీలావతి లతో 'మదువే మాడినోడు' సినిమాలను విడుదల చేసి ఆర్ధికంగా  మంచి విజయాలనే పొందారు. ఈ నాలుగు సినిమాలు రీమేక్ లే కావడం మరో విశేషం. తెలుగులోని రాముడు భీముడు తమిళంలో ఎంగవీట్టు పిళ్ళైగా; తమిళ 'దైవత్తాయ్' తెలుగులో 'సిఐడి'గా; తెలుగులోని 'పెళ్ళి చేసి చూడు' కన్నడంలో 'మదువే మాడినోడు'గా భాషాంతరమయాయి. 'సత్యహరిశ్చంద్ర' కూడా ఒక రకంగా రీమేక్ సినిమాయే. ఎస్.వి.ఆర్. హరిశ్చంద్ర పద్య హరిశ్చంద్ర అయితే తర్వాత ఎన్.టి.ఆర్.తో వచ్చిన సత్యహరిశ్చంద్ర గద్య హరిశ్చంద్ర. ఈ నాలుగు సినిమాలు మూడు-నాలుగు నెలల తేడాతో విజయావారు విడుదల చేశారు.

విజయా వారి 'సి.ఐ.డి.' వెనుక ఒక చిన్న నేపథ్యంవుందనేవారు. తెలుగు సినిమాలకు కొంత విరామం ఇచ్చి తమిళ, హిందీ భాషల్లో భారీ బడ్జెట్ సినిమాలు తీయ సంకల్పించారు. అందుకోసం డి.రామానాయుడుగారి 'రాముడు భీముడు' సినిమా హక్కులను కొనుగోలు చేసి తమిళంలో తీయడానికి హీరోగా ఎమ్.జి.ఆర్. ను సంప్రదించగా,  ఆయన తన సన్నిహిత నిర్మాత, తదనంతర కాలంలో తన పార్టీ నేత అయిన ఆర్.ఎమ్.వీరప్పన్ ను ఆర్ధిక ఇబ్బందులనుంచి ఆదుకునే క్రమంలో  పెట్టిన నిబంధనల మేరకు వీరప్పన్ తీసిన 'దైవత్తాయ్' సినిమా హక్కులను కొనుగోలు చేసి దానిని  తెలుగు లో 'సి.ఐ.డి.' గా రూపొందించారు. తాము తమిళంలో తీసిన 'ఎంగవీట్టు పిళ్ళై' ఘనవిజయాన్ని పురస్కరించుకొని దానిని హిందీలో దిలీప్ కుమార్ హీరోగా 'రామ్ ఔర్ శ్యామ్' గా తీసి జాతీయస్థాయి నిర్మాతలయ్యారు విజయా నాగిరెడ్డి - చక్రపాణి. విజయా ప్రొడక్షన్స్ తెలుగు, తమిళ భాషలలో తీసిన అత్యధిక సినీమాలకు సంగీత దర్శకత్వం వహించి ఆ సంస్థ విజయాలకు మూలకారకులయ్యారు ఘంటసాల. 1965 లోని 'సిఐడి', 'మదువే మాడినోడు' సినీమాల తర్వాత విజయా వారి  ఇతర చిత్రాలలో ఘంటసాల పాటలు పాడారే తప్ప  సంగీత దర్శకుడిగా పనిచేయలేదు.

ఘంటసాలగారి సంగీతంలో మెలొడికి కొదవ వుండదని మరోసారి నిరూపించిన సినిమా 'సి.ఐ.డి.'. ఈ సినిమాలో సుశీల, ఘంటసాల ఆలపించిన ఎనిమిది పాటలు మంచి శ్రావ్యతను సంతరించుకున్నవే. ఘంటసాలగారు సంగీతం నిర్వహించిన మొదటి మూడు చిత్రాల్లో ఒకటైన 'లక్ష్మమ్మలో పెట్టిన పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ గారి తిల్లానాకే చిన్న చిన్న మార్పులు చేసి మరల 'సిఐడి' సినిమాలో రమణారెడ్డి కోసం తానే పాడడం ఒక విశేషం.




కొసమెరుపు:

ఏ చోట కూర్చొని అసంఖ్యాకమైన అజరామర గీతాలకు వరసలు కూర్చారో, ఏ వాహినీ రికార్డింగ్ థియేటర్లో వందలాది పాటలను పాడి రికార్డ్ చేసారో అదే వాహినీ లో అదే స్థలంలో  అదే నాగిరెడ్డిగారి నిర్వహణలోని విజయాహాస్పిటల్ బెడ్ మీదే ఘంటసాలగారి అంతిమ దినాలు గడిచాయి.

తరాలు మారినా, ఆయా స్థలాల రూపురేఖలు మారినా వాటి జ్ఞాపకాలు మాత్రం మనలను అంటి పెట్టుకునే వుంటాయి.

 

వచ్చేవారం, ఘంటసాలవారి మరో సజీవరాగంతో మరల కలుద్దాము.

 

ప్రణవ స్వరాట్

Saturday, 7 November 2026

ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం - అధ్యాయం - 2 - భాగం 40 - హిమగిరి సొగసులు

"ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం" పేరుతో సాగే ఈ శీర్షిక, ఘంటసాలవారి స్వీయసంగీత దర్శకత్వంలో రూపు దిద్దుకున్న ఏకగళ, యుగళ గీతాలను, బృంద గానాలను పరిచయం చేస్తూ ఘంటసాలగారికి సంబంధించిన ముచ్చట్లతో సాగే జ్ఞాపకాలమాలిక!!"


ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం

అధ్యాయం - 2 -  భాగం 40


పాండవ వనవాసము – హిమగిరి సొగసులు


ప్రాచీన భారతీయ ప్రబంధ, కావ్య నాయక గుణాతిశయాలను వరుసగా వాటి ఔన్నత్యాన్ని బట్టి నాలుగు విధాలుగా   వర్ణించారు. అవి - ధీరోదాత్తులు, ధీరోద్ధతులు, ధీరలలితులు, మరియు, ధీర శాంతులు. ధీరోదాత్తతకు శ్రీరాముడు, ధర్మరాజు లను; ధీరోద్ధతకు రావణాసురుడు, పరశురాముడు,  దుర్యోధనుడు, భీమసేనులను; ధీరలలితకు శ్రీకృష్ణుడు, వాసవదత్త కావ్య నాయకుడు ఉదయానుడు లను; ధీరశాంతతకు మృచ్ఛకటికం నాటక కధానాయకుడు చారుదత్తుడు, గౌతమబుద్ధుడు మొదలగువారిని ఉదాహరణలుగా శాస్త్రకారులు చెపుతారు.

మహాభారత గాధలో ప్రధాన పాత్రధారులైన దుర్యోధనుడు, భీమసేనుడు... యీ యిద్దరూ ధీరోద్ధత లక్షణ సమన్వితులు.  అత్యంత శౌర్యపరాక్రమాలు, అహంకారం, క్రోధం, ఈర్ష్యా ద్వేషాలు, తొందరపాటుతనం, వీరి సొత్తు. చేసిన ప్రతిజ్ఞలను నెరవేర్చుకోవడానికి  ఎంతకైనా తెగిస్తారు. రజోస్తమో గుణ సంపన్నులు. వీరిలోని ఈ గుణాలను ఆసరాగా చేసుకుని కౌరవులు తరఫున శకుని, పాండవులు తరఫున శ్రీకృష్ణుడు సమయోచితంగా పావులు నడిపి యుగయుగాలకు, తరతరాలకు మరపురాని మహోన్నత మహాభారత గాధను నడిపించారు. మాతృవాక్య పరిపాలన, భాతృ‌ప్రేమ, భార్య యెడల గౌరవపూర్వకమైనప్రేమానురాగాలు భీముడిలో పుష్కలంగా కనిపిస్తాయి. అటువంటి ధీరోద్ధత నాయకుడి సతి ద్రౌపది.

మహాభారత సంగ్రామానికి మూలకారకురాలు ద్రౌపది.  కురు సభలో ద్రౌపది పొందిన ఘోరావమానం, ఆమెలోని ప్రతీకారం వాంఛ కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ప్రేరణ. యుద్ధానంతరం పాండవులు రాజ్యపాలనకు వచ్చాక ద్రౌపది దాదాపు 36 సంవత్సరాలు కురుసామ్రాజ్ఞిగా ఉన్నత స్థానాన్ని అధిష్టించింది. దైవీక శక్తులు, పాతివ్రత్యం, అమితమైన వాక్చాతుర్యం, అసాధారణ ధైర్యసాహసాలు ద్రౌపది సహజ లక్షణాలు. గత జన్మలో శివుడిని భర్తగా పొందాలనే కోరికతో ఓ ముని కుమార్తె ఐదుసార్లు తపస్సు చేసి శివ సాక్షాత్కారం పొందిన ప్రతీసారి పతి కావాలని మాత్రమే కోరుకోవడంతో మరుజన్మలో ఐదుగురు పురుషులకు భార్య అయే వరాన్ని పొందడం వలన పంచపాండవుల పత్ని అయింది.

పాంచాల దేశ మహారాజు ద్రుపదుడు చేసిన మహాయజ్నంలో అగ్నిగుండం నుండి మహా తేజస్సు తో ఉద్భవించిన కన్య ద్రౌపది. ఆమె ద్రౌపది, పాంచాలి, యజ్నసేని, కృష్ణ (నల్లటి దేహఛాయ గలది) అనే నామాలతో పిలువబడేది. యాదవకుల శ్రీకృష్ణుడి పరమ భక్తురాలు, అంతేకాదు, కృష్ణుడు ఆమెను సోదరిగా అభిమానించి పలు సందర్భాల్లో ఆమెకు అండగా నిలిచి ఆదరించాడు. భారతీయ పురాణ ఇతిహాసాలలో ద్రౌపదిని పంచకన్యలలో ఒకరిగా వర్ణించారు.

పంచకన్యలంటే ఎవరు? అంటే... తెలిసో, తెలియకో చేసిన పాపాలను తొలగించుకోవడానికి నిత్యము పూజించవలసిన ఐదుగురు పవిత్ర స్త్రీ సముదాయాన్ని  పంచకన్యలంటారు

రామాయణ కాలంనాటి గౌతమ ముని సతీమణి అహల్య,  శ్రీరాముని పత్ని సీత,  వాలి భార్య తార,  రావణాసురుని సతీమణి మండోదరి; మహాభారత కాలం నాటి ద్రౌపది పంచకన్యలుగా పూజింప బడుతున్నారు. సీతకు బదులు పాండురాజు భార్య, పంచపాండవుల తల్లియైన కుంతీదేవిని పంచకన్యగా కొన్ని పురాణాలు పేర్కొంటున్నాయి.

కన్య అంటే వివాహం కాని యువతి అనే అర్థంలో మనం చెప్పుకుంటారు. కానీ పైన చెప్పిన ఐదుగురు స్త్రీలు వివాహితులే  అయినప్పటికీ తమ శీలానికి సంబంధించిన అనేక తీవ్ర సమస్యలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొని తమ పవిత్రతను, పాతివ్రత్యాన్ని నిలుపుకున్నారు. అందుకే భారతీయులు వీరిని పంచకన్యలుగా పరిగణించి,  వీరి నామస్మరణ పుణ్యప్రదం గా భావిస్తారు. యజ్నగుండం నుండి కన్యగా ఉద్భవించిన ద్రౌపది వివాహానంతరం కూడా పొందిన పరాభవాలు, అవమానాలు అనేకం. మాయా జూదంలో సర్వస్వం కోల్పోయిన పాండవులతో కలసి పన్నెండు సంవత్సరాలు అరణ్యవాసం, రెండేళ్ళ అజ్ఞాతవాసం చేసి అష్టకష్టాలు అనుభవించిన ధర్మపత్ని. స్వయంవరంలో తనను గెలుచుకుని వరించినది అర్జునుడే అయినప్పటికీ,  గత జన్మలో పరమేశ్వరుడి వర ప్రభావం వలన, ఈ జన్మలో  పంచపాండవుల మాతృమూర్తియైన కుంతీదేవి అనాలోచిత వాక్య పరిపాలనా నిర్బంధం వలన పాంచాలి పంచభర్తృక అయింది. నారదమహర్షి సలహా మేరకు సంవత్సరానికి ఒక భర్తగా పంచపాండవులతో సంసార జీవితం చేసింది.  ఆ సమయంలో ఏ భర్తతో జీవితం పంచుకుంటున్నదో అతనిని తప్ప ఇతరులు తలంపే  రాని విధంగా  దైవీక శక్తుల అనుగ్రహంతో తన పాతివ్రత్య ధర్మాన్ని కాపాడుకున్నది.

మహాభారతం అరణ్య, విరాటపర్వాలలో భీమసేనుడు, ద్రౌపదే ప్రధాన భూమికలు వహిస్తారు. హిండింబాసుర, కీచకవధ, సౌగంధికాపహరణం మొదలైన సంఘటనలన్నీ పాండవుల అరణ్యవాసం కాలంలోనే జరిగి భీమసేనుని పరాక్రమాలు, ధీరోద్ధతనాయక లక్షణాలు లోకవిదితమయాయి.

పండితుల మొదలు పామరులవరకు అన్ని వర్గాలవారికి వినోద, విజ్ఞాన, వికాసాలు, ధర్మార్ధ మోక్ష సూత్రాలను నేర్పించే ఉత్తమ గ్రంథం మరేముంటుంది మహాభారతం తప్ప.

విజయవంతమైన సినిమా తీయడానికి  కావలసిన సమస్త అంశాలు పుష్కలంగా గల గాధ మహాభారతం. కురుక్షేత్ర భూమిపై శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ ప్రవచించిన భగవద్గీతతో సహా 18 పర్వాల మహాభారతాన్ని యధాతధంగా తెరకెక్కించడమనేది మానవమాత్రులకు సాధ్యమయే కార్యం కాదు.

అందుకే మహాభారత గాధలోని కొన్ని రసవత్తర ఘట్టాలను మాత్రం తీసుకుని భారతీయ భాషలన్నిటిలో సినీమాలను, టెలివిజన్ ధారావాహికలుగాను నిర్మించడం జరిగింది. పౌరాణిక సినీమాలంటే తెలుగువారికి వున్న మక్కువ, మమకారం అసామాన్యం. తెలుగుభాష లో వచ్చినన్ని రామాయణ, మహాభారత గాధా చిత్రాలు మరే భాషలోనూ రాలేదంటే అది అతిశయోక్తి కానేకాదు. మూకీల కాలంనుండి నేటి హైటెక్ డిజిటల్ సినిమా యుగం వరకు పౌరాణిక సినీమాలు ప్రజాదరణ పొందుతునే వున్నాయి.

అలాటి ఒక ఉత్తమ పౌరాణిక చిత్ర కళాఖండమే 1965లో వచ్చిన సంగీత రసభరిత 'పాండవ వనవాసము'. మహాభారతంలోని అరణ్య, విరాట పర్వాలలోని రసవత్తర ఘట్టాలను తీసుకుని కమలాకర కామేశ్వరరావు దర్శకత్వంలో మాధవీ ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్ మీద అడుసుమిల్లి సీతా రామాంజనేయులు నిర్మించిన అజరామర పౌరాణిక చిత్రం పాండవ వనవాసము.

ఏ విధమైన పౌరాణిక పాత్రలు పోషించాలన్నా అలంకార శాస్త్రకారులు నిర్దేశించిన కావ్య నాయక లక్షణాలు, ఆంగిక, వాచకం, అభినయ సామర్థ్యంగల ఏకైక నటుడు, యావత్ భారతదేశంలో నందమూరి తారక రామారావు ఒక్కరే అంటే అది ప్రాంతీయ దురభిమానంగా భావించనేకూడదు. అటువంటి విలక్షణ నటుడిని  పాండవ వనవాసములో ధీరోద్ధత నాయకుడైన భీమసేనుని పాత్రకు ఎన్నుకున్నారు నిర్మాత ఎ.ఎస్.ఆర్.ఆంజనేయులు, చిత్ర దర్శకుడు కమలాకర కామేశ్వరరావు.

భీముడికి అన్నివిధాలా సమవుజ్జీయైన సుయోధన చక్రవర్తి పాత్రకు ఎస్.వి.రంగారావును, మహాభారత కథానాయిక ద్రౌపది పాత్రకు సావిత్రిని, శకుని పాత్రకు ముదిగొండ లింగమూర్తిని ఎన్నుకుని సినిమా ఘన విజయంపట్ల విడుదలకు ముందే  ప్రేక్షకుల్లో భారీ అంచనాలను ఉత్కంఠను రేకెత్తించారు. పాండవ వనవాసములో ఇతర పాత్రల్లో నటించిన ఇతర నటీనటులంతా కూడా తెలుగు చలనచిత్ర సీమలోని నటదిగ్గజాలే. అందరూ సాటిలేని మేటి నటులే. ఆనాటికింకా నటిగా స్థిరపడని, తరవాతికాలంలో డ్రీమ్ గర్ల్ గా ప్రసిద్ధిపొందిన ప్రముఖ నర్తకి, బాలీవుడ్ నటి హేమమాలిని ఒక నృత్య సన్నివేశంలో (సినిమా పరిభాషలో item songలో) నటించడం  ప్రత్యేక ఆకర్షణ. ఇంతమంది ఘనాపాటీలతో పాండవ వనవాసాన్ని భారీగానే తీయ సంకల్పించారు నిర్మాత, వాణీ ఫిలింస్ డిస్ట్రిబ్యూషన్ కు అధినేత కూడా అయిన ఎ.ఎస్.ఆర్.

పౌరాణిక సినీమాలంటే ఎన్నో పాటలు, పద్యాలతో సంగీత, సాహిత్య ప్రధానంగా వుంటాయి. ఆ శాఖలను నిర్వహించే బాధ్యతను శాస్త్రీయ, లలితసంగీతాలలో నిష్ణాతుడైన ఘంటసాలకు, సాహితీ పాండిత్య ప్రకర్ష గల సముద్రాల రాఘవాచార్యులవారికి అప్పగించారు నిర్మాత. పాండవ వనవాసము సినిమా ద్వారా చిత్రసీమలోకి అడుగుపెట్టిన మరో ప్రముఖుడు నిన్నటి మేటి దర్శకేంద్రుడు  కోవెలమూడి రాఘవేంద్రరావుగారు. నేను మొదటిసారి చూసిన నాటికి నెరిసిన గెడ్డాలుపెంచని నవయువకుడు.

మాధవీ ప్రొడక్షన్స్ ఆఫీసు అప్పట్లో టి.నగర్ లో ఘంటసాలగారింటికి కొంచెం దూరంలో హబీబుల్లా రోడ్ కు సమీపంలోని ఓ పెద్ద భవనంలో వుండేది. అక్కడే ఘంటసాలగారి మ్యూజిక్ కంపోజింగ్ సెషన్స్ జరిగేవి. ఆ కంపోజింగ్ లలో అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ హోదాలో రాఘవేంద్రరావుగారిని తరచూ చూస్తూ ఉండేవాడిని.

సముద్రాలవారి కథాకధనం ప్రకారం పాండవ వనవాసము సినిమాలోని చాలా పాటలు, పద్యాలు సన్నివేశపరమైనవే.    ఆ విధాన ఉపపాత్రధారుల మధ్యే ప్రేమ సంభాషణలకు, యుగళగీతాలకు అవకాశం వుంది తప్ప ప్రధాన పాత్రధారులైన ధర్మరాజు, భీమార్జునులు, ద్రౌపది మధ్య శృంగారానికి తావే లేదు. కానీ, ఈ కథలో ముఖ్యనాయకుడైన భీమసేనుని, ఆ పాత్రను పోషిస్తున్న ఎన్.టి.రామారావును, ఆయన అభిమానుల ఆనందం కోసం భీముడు, ద్రౌపదిని మధ్య ఒక విలక్షణమైన యుగం గీతం పెట్టవలసిన అవసరం ఎంతైనా వుందని నిర్మాత అభిప్రాయపడ్డారు. నిర్మాత, దర్శకుడు, కథా/గీత రచయితల సుదీర్ఘ చర్చల అనంతరం భీముడు, ద్రౌపదిల మధ్య ఒక శృంగార గీతాన్ని పెట్టడానికి నిర్ణయించారు. ఆ పాట ఎలా వుండాలనే చర్చ. ప్రవృత్తి రీత్యా భీముడు ధీరలలిత నాయకుడో, శృంగారపురుషుడోకాదు. ధీరోద్ధత నాయకుడు. శౌర్యప్రతాపాలు గలిగిన గంభీర పురుషుడు. భార్య పట్ల అమితమైన ప్రేమాభిమానాలు, గౌరవమర్యాదలు కలవాడు. నీతి నియమాలు అతిక్రమించనివాడు. ఈ లక్షణాలన్నింటిని దృష్టిలో వుంచుకుని పాట రచన సాగాలి. దానికి తగిన వరస కుదరాలి. గీత రచయిత ఆచార్యులవారికి, సంగీతం దర్శకుడు ఘంటసాలవారికి ఒక విషమ పరీక్ష. సముద్రాల వారు పల్లవులు ఇవ్వడం, మాస్టారు వాటికి ట్యూన్ లు కట్టి దర్శకుడు కామేశ్వరరావుగారికి, నిర్మాత ఎ.ఎస్.ఆర్.గారికి వినిపించడం, వాటి మీద వారి అభిప్రాయాలు చెప్పడం, మరొకటి, మరొకటి ఆలోచించమనడం.... ఇలా కొన్ని సిట్టింగ్స్ అయిన తర్వాత ఫైనల్ గా ఒక యుగళ గీతం అందరి ఆమోదానికి నోచుకుంది. ఆ పాటే... ' హిమగిరి సొగసులు మురిపించునూ మనసులూ...' అదే నేటి మన ఘంటసాలవారి సజీవరాగం.

 

ద్రౌపది:

 ఆలాపన...

హిమగిరి సొగసులు మురిపించునూ మనసులూ

!హిమగిరి!

 

భీముడు:

ఊ.. ఆపావేం.. పాడు..

ద్రౌ.

హిమగిరి సొగసులూ మురిపించునూ మనసులూ !హిమగిరి!

 

యోగులైనా మహాభోగులైనా మనసుపడే మనోజ్ఞ సీమా

 

భీ.

సురవరులూ సరాగాల చెలులా

ద్రౌ. ఆలాపన

భీ. సురవరులూ సరాగాలు చెలులా

కలసీ సొలసే అనురాగ సీమ

 

ద్రౌ.

హిమగిరి సొగసులు మురిపించునూ మనసులు

 

ఈ గిరినే ఉమాదేవి హరుని సేవించీ తరించెనేమో

 

భీ. ఆలాపన

ద్రౌ. ఈ గిరినే ఉమాదేవి హరునీ సేవించీ తరించెనేమో

భీ. ఆలాపన

ద్రౌ. ఈ గిరినే ఉమాదేవి హరునీ సేవించీ తరించెనేమో

భీ. సుమశరుడూ రతీదేవి జేరీ కేళీ తేలి లాలించె లేమా

 

ద్రౌ. హిమగిరి సొగసులూ మురిపించునూ మనసులూ..

భీ. ఆలాపన

ద్రౌ. హిమగిరి...

భీ.,ద్రౌ. హమ్మింగ్..

 

హిమాలయా పర్వతసానువుల్లో విహరిస్తూ ఆలపించే ఈ లలితశృంగారగీతంలో భీమసేనుడు, ద్రౌపదిల పరస్పర విరుద్ధ భావాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ద్రౌపది మనోభావాలు దైవీక ఆధ్యాత్మిక చింతనతో కూడినవిగా వుంటే భీముడి ఆలోచనలు శృంగారం, రతీమన్మధుల కేళీకలాపాలవేపే సాగుతూ ఉంటాయి. అలాగే పాటలోని ఆలాపనలు ... ద్రౌపది చేసే ఆలాపనలు సున్నితంగా, శ్రావ్యంగానూ వుంటే భీముడి ఆలాపనలలో గాంభీర్యం, కాస్తా మొరటుదనం ధ్వనిస్తాయి.  

ఈ సినిమా ఆద్యంతం భీమసేన పాత్రధారి ఎన్.టి.రామారావు ఒక విలక్షణమైన నడకను, అభినయాన్ని ప్రదర్శించారు. అలాంటి సందర్భాలలో ఎన్.టి.ఆర్ నడకమీద రీరికార్డింగ్ లో మాస్టారు ప్రయోగించిన గిటార్ బిట్స్ ప్రేక్షకుల దృష్టిని ఆకర్షించి జనాదరణ పొందాయి. అలాంటి గిటార్ బిట్ ఒకటి ఈ పాట ప్రారంభంలో వినిపిస్తుంది. పాట వైబ్రోఫోన్ స్ట్రోక్  తో, తార్ షెహ్నాయ్ అన్న విశేష వాద్యంతో కూడిన సుశీల రాగాలాపనతో 'హిమగిరి సొగసులు' పాట పల్లవి ప్రారంభమవుతుంది. మాస్టారు ఈ పాటకోసం ఉపయోగించిన వాద్యాలు... వైబ్రోఫోన్, ట్యూబోఫోన్, జలతరంగిణి, తార్ షెహ్నాయ్, బేస్ గిటార్, సితార్, ఫ్లూట్, క్లారినెట్, వయొలిన్స్, తబలా, డోలక్, ఇతర రిథిమ్స్.

ఈ పాటకోసం ఘంటసాల మాస్టారు తీసుకున్న రాగం ద్విజావంతి. దీనినే హిందుస్థానీ శైలిలో జైజైవంతి అంటారు. కర్ణాటక సంగీత ముమూర్తులలో ఒకరైన ముత్తుస్వామి దీక్షితార్  రాగాన్ని కర్ణాటక సంగీతంలో ద్విజావంతిగా ప్రవేశపెట్టారు. ఖమాస్ థాట్ కు చెందిన జైజైవంతి కర్ణాటక సంగీతంలో ద్విజావంతిగా 28వ మేళకర్త హరికాంభోజి జన్యరాగంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పాట ప్రారంభంలో వినవచ్చే సుశీల గారి మృదుమధురమైనరాగాలాపన ద్వారా ఈ ద్విజావంతి రాగం స్వరూపమంతా వ్యక్తీకరించారు ఘంటసాల మాస్టారు. కర్ణాటక సంగీత నుడికారంతో హిమగిరి సొగసులు పాటను మాస్టారు, సుశీల  అద్భుతంగా గానం చేసి అజరామరం చేశారు. అందుకు ఎన్.టి.ఆర్, సావిత్రి మనోజ్ఞాభినయం మరింత రాణింపును తీసుకువచ్చింది. సన్నివేశానికి, సందర్భానికి తగిన పర్వతప్రాంతీయ సంగీతాన్ని రీరికార్డింగ్ లో వినిపించారు ఘంటసాల.

పాండవ వనవాసం సినిమాలో వున్న తొమ్మిది పాటలు, పదమూడు పద్యాలు/శ్లోకాలు అన్నీ బహుళ ప్రచారం పొందాయి. తొమ్మిది పాటల్లో ఏడు పాటలను సముద్రాల రాఘవాచార్య, ఒకటి ఆరుద్ర, ఒకటి కొసరాజు (హేమమాలిని నృత్య గీతం) వ్రాశారు. పద్యాలలో అధికశాతం ఆచార్యులుగారే వ్రాయగా కొన్నింటిని నన్నయ్య భారతం నుండి, మరికొన్ని అనుశృతంగా వస్తున్న శ్లొకాలను తీసుకున్నారు. ఇందులో ధర్మరాజు (గుమ్మడి) పఠించిన సూర్యాష్టక శ్లోకాలను బాలమురళీకృష్ణ ఆలపించారు. ఘంటసాలవారి సంగీత దర్శకత్వంలో బాలమురళీ పాడిన మొదటి, ఆఖరి చిత్రం 'పాండవ వనవాసము' మిగిలిన పాటలు పద్యాలను ఘంటసాల, లీల, సుశీల, ఎస్.జానకి, ఎల్.ఆర్.ఈశ్వరి, మాధవపెద్ది (దుర్యోధన రంగారావు), పి.బి.శ్రీనివాస్ పాడారు.

మాధవీ ప్రొడక్షన్స్ బ్యానర్ మీద ఎ.ఎస్.ఆర్.ఆంజనేయులు తొలిసారిగా నిర్మించిన భారీ పౌరాణిక చిత్రం 'పాండవ వనవాసము’ పండిత, పామర ప్రశంసలందుకుని ఆర్ధికంగా ఘన విజయాన్నే పొందింది. ఇరవై ఐదు కేంద్రాల్లో శతదినోత్సవాలు, మరికొన్ని కేంద్రాల్లో రజతోత్సవాలు జరుపుకుంది. ఈ సినిమాను బెంగాలీలో డబ్ చేయగా అక్కడా మంచి విజయాన్నే పొందింది. జె.వి.రాఘవులు ఆ డబ్బింగ్ సినిమాకు సంగీతం నిర్వహించారు. మిగిలిన పాటలను ఇతర బెంగాలి, హిందీ గాయకులు పాడగా  ఆంజనేయ దండకాన్ని మాత్రం తెలుగులో ఘంటసాలగారు పాడినదాన్నే బెంగాలీలో కూడా యథాతథంగా  వుంచేసారు.

ఎన్నో ఆసక్తికరమైన విషయాలు గల పాండవ వనవాసములో ఆంజనేయుడిగా అంతర్జాతీయ ఖ్యాతి పొందిన ప్రముఖ పహిల్వాన్ అజిత్ సింగ్ నటించడం ఒక విశేషం. ఆయన ఘంటసాలగారి గాత్రానికి ముగ్ధుడై తాను వెళ్ళిన ప్రతీ చోటా తనకోసం ఘంటసాల మాస్టారు ఆలపించిన ఆంజనేయ దండకాన్ని అందరికీ వినిపించేవారట.

తెలుగులో నిర్మించబడిన అత్యుత్తమ భారీ పౌరాణిక చిత్రాలలో పాండవ వనవాసము కూడా ఎప్పటికీ  ముందు వరుసలోనే వుంటుంది.

 



కొసమెరుపు:

"హిమగిరి సొగసులు" పాటను సహజసిద్ధ ప్రకృతి సౌందర్యాలతో నిండిన హిమాలయ లోయల్లో, మైదానాల్లో షూట్ చేస్తారనే వార్త వినవచ్చింది. కానీ, తన బిజీ షెడ్యూల్స్ కారణంగా మద్రాస్ వదిలి  ఎక్కువ రోజులు సుదూర  ప్రాంతాలకు  తరలి వెళ్ళడానికి ఎన్.టి.రామారావుగారు సుముఖత చూపకపోవడంతో కడుపులో చల్ల కదలకుండా పాట షూటింగ్ ను మద్రాసు వాహినీ స్టూడియో సెట్లోనే ముగించేసారు. పాటలో, సన్నివేశం లో పస వుంటే అది ఎక్కడ షూట్ చేసినా ప్రేక్షకులు ఆదరిస్తారని 'హిమగిరి సొగసులు' నిరూపించింది.

 

వచ్చే వారం, ఘంటసాల వారి మరో సజీవరాగంతో మరల కలుద్దాము.

 

ప్రణవ స్వరాట్

Saturday, 31 October 2026

ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం - అధ్యాయం - 2 - భాగం 39 - పేరైనా అడుగలేదు ఊరైనా అడుగలేదు

"ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం" పేరుతో సాగే ఈ శీర్షిక, ఘంటసాలవారి స్వీయసంగీత దర్శకత్వంలో రూపు దిద్దుకున్న ఏకగళ, యుగళ గీతాలను, బృంద గానాలను పరిచయం చేస్తూ ఘంటసాలగారికి సంబంధించిన ముచ్చట్లతో సాగే జ్ఞాపకాలమాలిక!!"


ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం

అధ్యాయం - 2 -  భాగం 39


వారసత్వం – పేరైనా అడుగలేదు ఊరైనా అడుగలేదు


ప్రక్కనున్న పార్క్ లోకి నడక వ్యాయామానికి వెళ్ళబోతూ అలవాటు ప్రకారం కిటికీలోంచి పార్క్ వేపు చూశాను. వాకింగ్, జాగింగ్ చేయడానికి వచ్చే ఆడ,మగా, చిన్న, పెద్దలతో పార్క్ కోలాహలంగా వుంది. నా కళ్ళకు ఆశించినది కనపడలేదు. బొగడచెట్టు క్రింది సిమెంట్ బెంచ్ ఖాళీగా వుంది. ఊమ్.... రెండుజెళ్ళ సీత (అసలు పేరు తెలియదు) ఈవేళ కూడా రాలేదన్న మాట. ఆ అమ్మాయి గురించే ఆలోచిస్తూ పార్క్ లోకి ప్రవేశించి మెల్లగా నడవడం ప్రారంభించాను. ఆ అమ్మాయి ఎవరో, ఎక్కడ వుంటుందో తెలియదు. ఇంతవరకు ఒక్కమాట కూడా మాట్లాడింది లేదు, పరస్పరం కళ్ళతో పలకరించుకోవడం తప్ప. అశోకవనంలో సీతలా ఎప్పుడూ  ఏవో ఆలోచనలతో దిగాలుగా వుండే  ఆమెకు బయటకు చెప్పుకోలేని  సమస్యలేమున్నాయో. కంటికెదురుగా కనిపిస్తున్నంత కాలం ఒక్కసారి కూడా పలకరించని తనకు ఇప్పుడు ఆ పిల్ల వరుసగా మూడురోజులు కనపడకపోయే సరికి ఈ తహతహ ఎందుకో అర్ధం కావడంలేదు. ఏదైనా ప్రమాదం కలిగివుంటుందా?

ఆ అమ్మాయి ఆలోచనలతో నా మనసంతా గందరగోళమయింది. పార్క్  లో చూసిన మొదటి రోజుల్లోనే ఆ పిల్ల మంచిచెడ్డలు విచారించి ఊరు, పేరు తెలుసుకుని వుండాల్సింది, అహం అడ్డొచ్చి, తనే మాట్లాడుతుందిలే అని ఉపేక్ష చేశాను.  పొరపాటు చేశాను. అపరిచితుల మౌన స్నేహంలోని తీవ్రత ఇప్పుడే అర్ధమౌతోంది. పరాయి మనుషుల గురించిన ఆలోచనలు వారు కనిపించనప్పుడే మనసును కల్లోలపరుస్తాయి.

ఓ వారం రోజులు ఇలాంటి దుర్భర స్థితి అనుభవించాక అకస్మాత్తుగా ఒక రోజు ఆ రెండు జెళ్ళ సీత పార్క్ లోని బొగడచెట్టు క్రింది తిన్నె మీద ప్రత్యక్షమయింది. అనూహ్యంగా ఆమెను అక్కడ చూసేసరికి నా మనసు ఆనందంతో నిండిపోయింది. ఆ అమ్మాయిలో ఏదో మెరుపు, కొత్త చైతన్యం, గోచరించింది. పాత శోకఛాయలేవీ కానరాలేదు. నన్ను చూస్తూనే సంతోషంతో లేచి వచ్చి నా చేతులు పట్టుకుని "ఆంటీ! నేను మీకోసమే ఎదురుచూస్తున్నాను. ఇన్నాళ్ళుగా ఒక్కసారి కూడా మిమ్మల్ని పలకరించి మాట్లాడని నేను ఈవేళ మీకు నా కథంతా చెప్పాలనుకుంటున్నాను...

" నా పేరు శాంత. సవతి తల్లి హింసలతో మనశ్శాంతి కరువయ్యింది. ఆవిడ తన తమ్ముడితో నా పెళ్ళి జరిపించమని నాన్నను వేధించేది. రౌడీ, దుర్మార్గుడు అయిన వాడికి నన్ను ఇవ్వడం నాన్నకు ఇష్టంలేదు,  నాకంతకన్నా ఇష్టంలేదు. ఈలోగా మా నాన్న మరో సంబంధం చూశాడు. కానీ కట్నం విషయంలో పేచీలు రావడంతో ఆ పెళ్ళి వద్దని నిక్కచ్చిగా చెప్పేశాను. నాన్నకు కోపం వచ్చి తిట్టాడు. దానితో నేను ఎవరికి తెలియకుండా అర్ధరాత్రి ఇల్లొదిలి పారిపోయి ఆత్మహత్య చేసుకోవడానికి సిద్ధపడగా ఒక అపరిచిత వ్యక్తి వచ్చి నేను ఆత్మహత్య చేసుకోకుండా అడ్డుపడ్డాడు. నా తొందరపాటు నిర్ణయాన్ని సున్నితంగా మందలించాడు.మంచి మంచి మాటలతో నాలో ధైర్యాన్ని, కొత్త ఆశలను రేకెత్తించి నాకు తోడుగా మా ఇంటి దాకా సాయంవచ్చాడు"

నేను ఆమె మాటలకి అడ్డుతగిలి ఆసక్తి గా "అతనెవరు? ఎక్కడివాడు? ఊరు, పేరు అడిగావా?"

"ఉహూ... లేదు, అడగలేదు. కానీ, నాకు తెలియకుండానే నా కష్టాలన్నీ వెళ్ళబోసాను. నా మనసేమో అతనిని మరల మరల చూడాలని కోరుకుంటున్నది. అతని మాటల్లోని లాలింపు, బెదిరింపు నాలో తెలియని ఉత్సాహాన్ని రేకెత్తించాయి..."

"అంటే, నీలో అతని పట్ల ప్రేమ అంకురించిందన్నమాట. శుభం.

అతనికి కూడా నువ్వంటే ఇష్టం కలిగే వుంటుంది. నిన్ను చూడ్డానికి తప్పక ఈ పార్క్ కే వస్తాడు. మీ ప్రేమ దినదిన ప్రవర్ధమానమై మూడు పువ్వులు ఆరు కాయలుగా మీరు సుఖసంతోషాలతో వర్ధిల్లుతారు" అంటూ సంతోషంగా నా అభినందనలు చెప్పి వచ్చేశాను.

నేను శాంతతో మాట్లాడుతున్నంత సేపు నాలో సుశీల గారు పాడిన ఒక ఆపాత మధుర గీతం మెదలాడసాగింది. ఆ గీతం ఏదంటారా... ఘంటసాలగారు స్వరపరిచిన నార్ల చిరంజీవిగారి "పేరైనా అడుగలేదు.. పేరైనా అడుగలేదు మనసేమో అతని విడిచి మరల రాదాయే..." అనే పాట. నేటి మన ఘంటసాల సజీవరాగం...


 పేరైనా అడుగలేదు ఊరైనా అడుగలేదు

మనసేమో అతని విడచి మరలి  రాదాయే... 

మరలి రాదాయే...! పేరైనా !

 

వెతలన్నీ అతనికే వినిపించా

నెందులకో వెన్నుతట్టి మురిపించి 

వెళిపోయాడతడెవరో ! పేరైనా !

 

కలవరమో కలకలమో కలిగింది నాలో...

తగవో చిరునగవో అది బెదిరింపో లాలింపో

తెలియనీక నవ్వించీ గిలిగింతల కవ్వించే !పేరైనా!

 

కనులకైనా కలనైనా - 2 

కనిపించేవని ఆశ ఇంతై 

మరి అంతై అది నూరింతల వింతై

గుసగుసలేవో సలిపి  కొసరి కొసరి వూరించె ! పేరైనా ! 

 

తొలి వలపు అనేది యువతీ యువకులు మధ్య కలిగే మరపురాని, మరువలేని మధురానుభూతి. ఆ సమయంలో హృదయంలో ఏదో కలవరం, తడబాటు కలగడం సహజం. మనసులోని భావాలు అనుకున్న రీతిలో పెదవి విప్పి బయటకు వెల్లడించలేని బెదురు, కంగారు కలుగుతాయి. ఈ కలకలం, తడబాటు సహజ ప్రక్రియలే. తనకు నచ్చిన ఒక నూతన వ్యక్తి పట్ల కలిగిన పవిత్రమైన ప్రేమకు నిదర్శనం. ఆ తలపులు అనిర్వచనీయం. కథానాయికలో కలిగిన ఈ తొలి వలపు మధురానుభూతుల గురించి  కవి నార్ల చిరంజీవి ఇలా అంటారు....

"కలవరమో కలకలమో కలిగింది నాలో తగవో చిరునగవో"

అది బెదిరింపో లాలింపో తెలియనీక నవ్వించీ గిలిగింతలు కలిగించిన ఆ యువకుడిని మరల మరల చూడాలనే ఆశ ఇంతై మరి అంతై అది నూరింతల వింతై... కొసరి కొసరి వూరించే..."

చక్కటి తొలి వలపు గీతాన్ని మనకు అందించారు చిరంజీవి. వ్యక్తిగత ఆశయాలు, ఆదర్శాలు ఏవైనప్పటి సినీ గీత రచయిత ఏ రకమైన పాటలు వ్రాయడానికైనా సంసిద్ధంగానే వుంటాడని ఈ పాటలో నిరూపించారు చిరంజీవి. కమ్యునిస్టు భావాలతో ప్రజా ఉద్యమాలలో మునిగితేలే నార్ల చిరంజీవి గారు ఇలాంటి ప్రేమ గీతం వ్రాయడం విశేషమే!

ఇంతటి హృద్యమైన మొదటి ప్రేమ గీతానికి  సింధుభైరవి రాగ స్వరాలతో మరింత హృద్యమైన వరసను సమకూర్చారు సంగీత దర్శకుడు ఘంటసాల. గాఢత్వం కలిగిన మృదుమధుర సున్నిత భావాలను హృదయాలకు హత్తుకుపోయేలా వరసలు కట్టడంలో అసమాన్య ప్రజ్ఞాశాలి ఘంటసాల మాస్టారు. తన మనోరాగాలను సుస్పష్టంగా యథాతథంగా పలికించగల సుస్వరాల సుశీలగారి తోడ్పాటుతో అసంఖ్యాకమైన అజరామర గీతాలను సృష్టించారు ఘంటసాల మాస్టారు. అలాంటి ఆణిముత్యాలు లో ఒకటి ఈ " పేరైనా అడుగలేదు పేరైనా అడుగలేదు..."

ఈ పాటలో  నిరాశా నిస్పృహలతో కూడిన పి.సుశీలగారి "ఉహూ..." expression ఇతరులకు అనితరసాధ్యం. ఇందులో ఘంటసాలగారి ముద్ర సుస్పష్టంగా కనపడుతుంది. భావ స్పష్టత, తెలుగు మాట స్పష్టత మృగ్యమైపోతున్న ఈ రోజుల్లో వాటిని ఆశించేవారికి ఘంటసాల శకం పాటలే శరణ్యం.

ఘంటసాలగారికి ఇష్టమైన రాగాలలో సింధుభైరవి ఒకటని మా నాన్నగారు (శ్రీ సంగీతరావుగారు) అనేక సందర్భాలలో జ్ఞాపకం చేసుకునేవారు.

ఈ పాట ప్రారంభం కావడానికి ముందు లీడ్ గా ఘంటసాల మాస్టారు మేండొలిన్ మీద ఒక చక్కటి బిట్ ను   వినిపింప జేశారు. ఆ బిట్ సౌదామిని రాగంలో (ఊహలు గుసగుసలాడే) వుండడం ఓ విశేషం. ఓపెనింగ్ బిట్ సౌదామిని,  సింధు భైరవిలో పాట శ్రోతలను మైమరపింపజేస్తాయి.

సింధుభైరవి కర్ణాటక సంగీతంలో లో 8వ మేళకర్త హనుమత్తోడికి జన్యరాగం. దీనికి సమాంతరమైన హిందుస్థానీ సింధుభైరవి అసావేరి థాట్ జన్యం. సింధుభైరవి భక్తి, శోక, విరహ భావాలను వెల్లడించడానికి అనువైన రాగం. పురందరదాసులవారి "వేంకటాచల నిలయం వైకుంఠపురవాసం.." అనే భక్తి గీతం ఈ సింధు భైరవి రాగంలోనే స్వరపర్చబడింది. ఘంటసాల మాస్టారి సంగీతనిర్వహణలో సింధుభైరవి రాగ స్వరాలతో చేయబడిన పాటలెన్నో బహుళ జనాదరణ పొందాయి. అదే సింధుభైరవి రాగంలో మాస్టారు స్వరపరచగా పి.సుశీల సుశ్రావ్యంగా ఆలపించిన "పేరైనా అడుగలేదు... ఊరైనా అడుగలేదు.." పాట ఆరు దశాబ్దాల తర్వాత కూడా  రసజ్ఞులను అలరిస్తూనేవుంది.

మనసుకు ప్రశాంతత కలిగించే రీతిలో ఘంటసాలగారు ఈ పాటలో వైబ్రోఫోన్, సితార్, ఫ్లూట్, క్లారినెట్, వయొలిన్స్, తబలా, డోలక్, టేప్, చిటికెలు వంటి వాద్యాలను సున్నితంగా ఉపయోగించారు.

తెరపై  కథానాయిక అంజలీదేవి కనపర్చిన హావభావాలుతో ఈ పాట మరింత రాణించింది.

ఇలాంటి మరెన్నో శ్రావ్యమైన పాటలు గల సినిమా 1964 లో వచ్చిన "వారసత్వం". ఈ సినిమాలోని ఏడు పాటలను ఆరుద్ర, నార్ల చిరంజీవి వ్రాయగా వాటిని ఘంటసాల, సుశీల, లీల, జిక్కి, రాణి ఆలపించారు. ఇదే సినిమా లోని "ప్రేయసి మనోహరి వరించి చేరవే", "చిలిపి కృష్ణుని తోటి చేసేవు పోటీ" పాటలు ఇంకా మనకు శ్రవణానంద కలిగిస్తున్నాయి.

తాపి చాణక్య దర్శకత్వంలో శుభోదయా రంగా, శాస్త్రి నిర్మించిన ఈ సినిమాలో ఎన్.టి.ఆర్., అంజలీదేవి, రేలంగి, గుమ్మడి, రాజనాల, గిరిజ, సురభి బాలసరస్వతి డా.శివరామకృష్ణయ్య, పేకేటి, నిర్మల, మొదలగువారు నటించారు.


కొసమెరుపు:

ఈ "వారసత్వం" సినిమాకు మొదట పెట్టిన పేరు "మమకారం". ఆర్ధిక ఇబ్బందుల్లో పడి సినిమా పూర్తి అయి ప్రజల ముందుకు రావడానికి దాదాపు మూడేళ్ళు పట్టింది. ఘంటసాలగారి సుశ్రావ్య సంగీతం ఈ సినిమాకు జీవం. 

 

వచ్చే వారం, మరల, ఘంటసాల వారి మరో సజీవరాగంతో కలుద్దాము.

 

ప్రణవ స్వరాట్

ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం - అధ్యాయం - 2 - భాగం 41 - ఎందుకనో నిను చూడగనే కవ్వించాలని ఉంటుంది

" ఘంటసాల - సదా మదిలో మెదిలే సజీవరాగం" పేరుతో సాగే ఈ శీర్షిక, ఘంటసాలవారి స్వీయసంగీత దర్శకత్వంలో రూపు దిద్దుకున్న ఏకగళ, యుగళ గీతాలను...